به قلم  محمد خاشی علی‌آبادی

در دنیای امروز، رسانه‌ها دیگر صرفاً ابزار اطلاع‌رسانی نیستند، بلکه به بستری برای آموزش، توانمندسازی و مهارت‌ آموزی بدل شده‌اند. این یادداشت مهارتی با رویکردی تحلیلی، به بررسی مسیر تحول رسانه از سطح ارتقای سواد رسانه‌ای تا ایفای نقش در آموزش‌های مهارتی می‌پردازد و نشان می‌دهد، چگونه پیوند میان رسانه و مهارت‌‌آموزی می‌تواند به توسعه فردی و اجتماعی کمک کند.

تحولات فناوری اطلاعات و گسترش رسانه‌های دیجیتال، شیوه‌های سنتی آموزش و یادگیری را دگرگون ساخته است. جامعه‌ای که روزگاری برای ارتقای سطح دانش به کتاب و نظام آموزشی کلاسیک متکی بود، امروز در دل رسانه‌ها با فرصت‌های تازه‌ای برای یادگیری روبه‌روست.

در این میان، «سواد رسانه‌ای» به‌عنوان یک ضرورت فرهنگی و اجتماعی مطرح شد، اما مسیر آموزش در رسانه به همین‌جا ختم نمی‌شود. عبور از مرحله سواد رسانه‌ای و ورود به عرصه «مهارت‌‌آموزی» افق‌های تازه‌ای در برابر سیاست‌گذاران، مربیان و حتی خود مخاطبان گشوده است.

 سواد رسانه‌ای؛ زیربنای یادگیری در عصر دیجیتال

سواد رسانه‌ای به معنای توانایی دسترسی، تحلیل، ارزیابی و تولید پیام‌های رسانه‌ای است. مخاطبی که فاقد این توانایی باشد، تنها مصرف‌ کننده‌ای منفعل باقی می‌ماند. در حالی‌که فرد باسواد رسانه‌ای، نه‌تنها قادر است، پیام‌ها را نقادانه بررسی کند، بلکه توان مشارکت در تولید محتوا و تعامل سازنده با رسانه را نیز دارد.

این مهارت، نخستین گام برای توانمندسازی شهروندان در برابر انبوه اطلاعات و اخبار است، اما واقعیت آن است که در جامعه امروز، «آگاهی» به تنهایی کافی نیست؛ جامعه نیازمند «کاربرد آگاهی در زندگی واقعی» است که همان مهارت‌‌آموزی محسوب می‌شود.

 رسانه به مثابه بستر مهارت‌آموزی

رسانه‌های نوین با بهره‌گیری از ظرفیت‌های فناوری، بستری گسترده برای آموزش‌های مهارتی فراهم کرده‌اند. ویدئوهای آموزشی، پادکست‌ها، دوره‌های آنلاین، وبینارها و حتی محتوای تعاملی در شبکه‌های اجتماعی، همگی نشان‌دهنده آن هستند که رسانه می‌تواند جایگزین بخشی از آموزش‌های رسمی یا مکمل آن‌ها شود.

مزیت رسانه در آموزش‌های مهارتی عبارت است از:

_دسترس‌پذیری فراگیر: یادگیری بدون محدودیت زمان و مکان

_تنوع محتوا: آموزش مهارت‌های فردی، اجتماعی، فنی‌وحرفه‌ای

_انعطاف‌پذیری: امکان یادگیری متناسب با نیاز و سرعت هر فرد

_ارتباط با نیازهای واقعی جامعه: ارائه مهارت‌هایی کاربردی در حوزه اشتغال، کارآفرینی و زندگی روزمره

 چالش‌ها و الزامات

اگرچه رسانه ظرفیت‌های گسترده‌ای برای مهارت‌‌آموزی دارد، اما بهره‌گیری مؤثر از این ظرفیت نیازمند بسترهایی است:

سیاست‌گذاری آموزشی هماهنگ:                            

نهادهای آموزشی و رسانه‌ای باید در تدوین برنامه‌های مشترک همکاری کنند.

تضمین کیفیت محتوا: آموزش‌های رسانه‌ای باید استاندارد، معتبر و علمی باشند.

دسترسی برابر: عدالت رسانه‌ای در دسترسی به محتوای آموزشی باید رعایت شود.

ایجاد انگیزه و اعتماد عمومی: مخاطبان باید به کارآمدی آموزش‌های رسانه‌ای باور پیدا کنند.

 پیوند آموزش‌های مهارتی و توسعه پایدار

مهارت‌آموزی رسانه‌ای، نه‌تنها به ارتقای فردی شهروندان کمک می‌کند، بلکه آثار کلان اجتماعی و اقتصادی نیز دارد. جامعه‌ای که مهارت‌‌آموزی در آن نهادینه شود، نیروی انسانی توانمندتر، بازار کار پویا‌تر و سرمایه اجتماعی غنی‌تری خواهد داشت. از این منظر، حرکت از سواد رسانه‌ای به مهارت‌آموزی، بخشی از راهبرد کلان توسعه پایدار است.

نتیجه‌گیری

حرکت رسانه‌ها از «سواد رسانه‌ای» به «مهارت‌آموزی» یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است. رسانه‌های امروز باید بیش از پیش به دانشگاهی عمومی و بی‌مرز بدل شوند که در آن نه‌تنها آگاهی، بلکه توانایی‌های عملی و کاربردی نیز به مخاطبان منتقل شود. آینده، متعلق به جوامعی است که این ظرفیت را درک کرده و رسانه را به سکوی یادگیری مادام‌العمر تبدیل کنند.